Inhoud van deze pagina
Per plek in het kort
Op de grond, maximaal 1 m hoog en 2 m²
Vergunningvrij, in de voortuin en in de achtertuin (art. 2.29 onder r Bbl).
Aan de gevel, op een balkon of op het dak
Het omgevingsplan van je gemeente beslist. Daarin is een vergunning het uitgangspunt.
In, aan of op een monument
Altijd een vergunning (art. 2.30 lid 1 Bbl).
Voorkant in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht
Niet vergunningvrij (art. 2.30 lid 3 Bbl).
Achterkant in een rijksbeschermd gezicht, uit het zicht
Kan vergunningvrij. Aan de gevel of op het dak beslist ook het omgevingsplan.
Twee toetsen: techniek en plek
Bij een airco kan het om twee activiteiten gaan: een technische bouwactiviteit en een omgevingsplanactiviteit. Simpel gezegd: is het veilig gebouwd, en past het op die plek? Voor allebei kan apart een vergunning nodig zijn.
Voor de techniek is een airco meestal vergunningvrij. IPLO ziet het aanbrengen van een airco als een verandering van het gebouw. Die is vergunningvrij als deze onderdelen gelijk blijven:
“het gedeeltelijk vernieuwen, veranderen of vergroten van een bouwwerk waarbij de volgende onderdelen niet wijzigen: 1°. de draagconstructie; 2°. de indeling in brandcompartimenten [...]; en 3°. de isolatie van de gevel [...]”
— Art. 2.27 lid 1 onder b, Besluit bouwwerken leefomgeving (versie 24-09-2026)
Ook als iets vergunningvrij is, moet het aan de regels van het Bbl voldoen, zoals de geluidsregel. En staat je huis er zelf zonder de vergunning die nodig was, dan geldt de vrijstelling niet (art. 2.22 Bbl).
Unit op de grond: tot 1 meter en 2 m²
“een ander bouwwerk in voor- of achtererfgebied, als wordt voldaan aan de volgende eisen: 1°. niet hoger dan 1 m; en 2°. de oppervlakte niet meer dan 2 m2.”
— Art. 2.29 onder r, Besluit bouwwerken leefomgeving (versie 24-09-2026)
IPLO past deze regel toe op een airco of warmtepomp op de grond. De hoogte meet je vanaf de grond. De regel geldt in de voortuin en in de achtertuin. Komt er een omkasting omheen? Reken die dan voor de zekerheid mee. De gemeente Utrecht telt de ombouw bijvoorbeeld mee in de 2 m².
Unit aan de gevel, op een balkon of op het dak
Voor een unit die niet op de grond staat, heeft het Bbl geen landelijke vrijstelling. IPLO schrijft dat je dan moet kijken in het omgevingsplan van de gemeente. In het tijdelijke deel van elk omgevingsplan, de bruidsschat, is een vergunning het uitgangspunt:
“Het is verboden zonder omgevingsvergunning een bouwactiviteit te verrichten [...]”
— Art. 22.26 bruidsschat, Invoeringsbesluit Omgevingswet (Stb. 2020, 400)
Er is wel een uitzondering voor een verandering zonder uitbreiding van de bebouwde oppervlakte of het bouwvolume (art. 22.27 onder i). Onder de oude regels gold in de praktijk: een unit die minder dan 0,5 meter uitsteekt, gemeten haaks op de gevel of het dak, maakt het bouwvolume niet groter. Maar je gemeente beslist dat, en gemeenten mogen deze regels in hun omgevingsplan aanpassen. Utrecht vraagt bijvoorbeeld al een vergunning als de buitenunit op meer dan 1 meter boven de grond komt.
Let op
Er was een plan om buitenunits landelijk vergunningvrij te maken. In oktober 2025 is dat uit het voorstel gehaald, na commentaar van de VNG. De reden: de gevolgen, vooral voor geluidhinder, waren nog niet duidelijk genoeg. In het overzicht van IPLO van 1 oktober 2026 staat geen nieuw voorstel.
Voorgevel of achtergevel: maakt het uit?
Landelijk maken het Bbl en de bruidsschat voor een buitenunit geen apart verschil tussen voorgevel en achtergevel. Dat verschil is er alleen in een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht. Je gemeente kan in het omgevingsplan en de welstandsregels wel eisen stellen. Het Omgevingsloket noemt als voorbeeld 'of een buitenunit aan de gevel mag als die zichtbaar is vanaf de straat'.
Een heel lelijke unit kan de gemeente achteraf laten aanpassen, ook als hij vergunningvrij was. Dat heet een welstandsexces. De gemeente Utrecht geeft drie tips voor een unit aan de gevel: zet hem laag, kies een kleur die bij de gevel past en werk de leidingen zo veel mogelijk weg.
Monumenten: altijd een vergunning
Voor een unit in, aan of op een monument geldt de landelijke vrijstelling niet. Het Bbl zegt dat bij een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument, of een voorbeschermd rijksmonument, alleen het onderdeel over gewoon onderhoud vergunningvrij blijft. IPLO trekt de conclusie: in die gevallen is altijd een vergunning nodig.
Bij een rijksmonument heb je daarnaast een vergunning nodig voor de rijksmonumentenactiviteit (art. 5.1 Omgevingswet). Een kleine unit los op de grond in de tuin bij een monument kan nog wel vergunningvrij zijn (art. 2.30 lid 2 Bbl). Wat precies 'bij een monument' is, staat niet als afstand in de wet. Vraag het daarom na bij je gemeente.
Beschermd stads- of dorpsgezicht
In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht kun je alleen nog vergunningvrij bouwen bij (art. 2.30 lid 3 Bbl):
- veranderingen binnen in het huis;
- een wijziging van een achtergevel of achterdakvlak, als die niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd;
- een bouwwerk op het erf aan de achterkant, dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd;
- een bouwwerk in openbaar toegankelijk gebied.
Voor een airco betekent dit: aan de voorkant, of gericht naar de straat of ander openbaar gebied, heb je altijd een vergunning nodig. Aan de achterkant kan het vergunningvrij, als de unit ook aan de andere regels voldoet. Voor een gemeentelijk beschermd gezicht staan de regels in het omgevingsplan van je gemeente. Die verschillen per gemeente.
Zo controleer je het voor je eigen adres
- Ga naar het Omgevingsloket en kies de Vergunningcheck 'Airco plaatsen'. Reken op 15 tot 30 minuten.
- Vul je adres in. Je ziet welke regels op die plek gelden. Naast de gemeente kunnen ook het waterschap, de provincie en het Rijk regels hebben.
- Beantwoord de vragen over je plan. Houd de plek en de afmetingen van de unit bij de hand.
- Is een vergunning nodig, dan vraag je die aan in hetzelfde loket. Laat pas installeren als je het besluit hebt.
Twijfel je over de plek? Laat een installateur meedenken
Een installateur weet welke plekken voor een buitenunit werken, en hoe je de unit klein, laag en stil houdt. Vul hieronder je naam, contactgegevens en adres in. Een gecertificeerde installateur uit ons netwerk neemt daarna contact met je op om je woning en wensen door te nemen, en denkt mee over de plek van de unit.
- Vrijblijvend: je zit nergens aan vast
- Je vult alleen je naam, contactgegevens en adres in
- Een installateur belt of mailt je en denkt mee over de plek en de regels
Wil je daarna verder, dan krijg je een vrijblijvende offerte. Lees in onze privacyverklaring wat we met je gegevens doen.
Verder lezen
Beslisboom: wat moet ik aanvragen?
Vier vragen, en je weet bij wie je moet zijn.
Airco in een appartement of huurwoning
Toestemming van de VvE of verhuurder, met twee voorbeeldbrieven.
De 40 dB-regel, de nachtstand, meten en plaatsingstips.
Geen ISDE, geen Warmtefonds-lening en 21% btw: wat wel kan.
Bronnen
Alle bronnen zijn geraadpleegd op 9 of 10 oktober 2026. Wetteksten komen van wetten.overheid.nl, in de versie die op die datum gold.
- Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), art. 2.22, 2.27, 2.29 en 2.30 (versie geldend vanaf 24-09-2026)
- Invoeringsbesluit Omgevingswet, bruidsschat art. 22.24 tot en met 22.28 (Stb. 2020, 400) (oorspronkelijke tekst)
- IPLO, Vergunningvrije airco's en warmtepompen (gewijzigd 06-07-2026)
- IPLO, Wijzigingen Besluit bouwwerken leefomgeving (gewijzigd 01-10-2026)
- Ontwerpbesluit wijziging Bbl, nota van toelichting (oktober 2025)
- Omgevingsloket, Airco plaatsen en de Vergunningcheck (geraadpleegd 10-10-2026)
- Gemeente Utrecht, Warmtepomp of airco plaatsen (voorbeeld van een gemeente) (gewijzigd 11-09-2026)
Deze gids geeft algemene informatie en is geen juridisch advies. Regels kunnen per gemeente verschillen en veranderen. Controleer je eigen situatie altijd met de Vergunningcheck in het Omgevingsloket.